大学化学 >> 2022, Vol. 37 >> Issue (3): 2203050.doi: 10.3866/PKU.DXHX202203050
所属专题: 生物无机与大健康
今日化学 上一篇
彭信心1,*(
), 许李智2, 张佳仪2, 景彦博2, 田松林2, 吴颖涵2, 曹润禹2, 张俊龙1,*(
)
收稿日期:2022-03-19
录用日期:2022-03-22
发布日期:2022-03-23
通讯作者:
彭信心,张俊龙
E-mail:1901110330@pku.edu.cn;zhangjunlong@pku.edu.cn
作者简介:Email: zhangjunlong@pku.edu.cn (张俊龙)†共同第一作者,对本文工作同等贡献
基金资助:
Xinxin Peng1,*(
), Lizhi Xu2, Jiayi Zhang2, Yanbo Jing2, Songlin Tian2, Yinghan Wu2, Runyu Cao2, JunLong Zhang1,*(
)
Received:2022-03-19
Accepted:2022-03-22
Published:2022-03-23
Contact:
Xinxin Peng,JunLong Zhang
E-mail:1901110330@pku.edu.cn;zhangjunlong@pku.edu.cn
摘要:
镓(Ga)位于元素周期表第四周期第IIIA族,在临床疾病诊断和治疗中有重要应用。在体内,氧化还原惰性的三价镓(Ga(Ⅲ))通常作为Fe(Ⅲ)的竞争性抑制剂,破坏病变(肿瘤或感染)部位的铁稳态,从而实现抗肿瘤或抗菌的作用。在癌症诊疗方面,Ga(Ⅲ)可以通过与转铁蛋白结合或独立运输的方式进入细胞:其放射性同位素(67Ga或68Ga)在癌组织中富集,实现肿瘤的放射影像学诊断;而非放射性Ga则通过抑制核糖核苷酸还原酶(RR)的正常功能、引起线粒体氧化应激等途径杀灭癌细胞。在抗菌方面,Ga与Fe在生化反应中形成竞争关系,从而破坏细菌生物被膜的结构和功能,实现抗菌作用。本文从化学原理出发,介绍了Ga在癌症的诊疗和抗菌领域的应用,并对Ga基药物的发展进行了展望。
彭信心, 许李智, 张佳仪, 景彦博, 田松林, 吴颖涵, 曹润禹, 张俊龙. 镓元素在医疗卫生领域的应用:以抗癌与抗菌为例[J]. 大学化学, 2022, 37(3): 2203050.
Xinxin Peng, Lizhi Xu, Jiayi Zhang, Yanbo Jing, Songlin Tian, Yinghan Wu, Runyu Cao, JunLong Zhang. Gallium's Application in Medicine and Hygiene: Examples of Antineoplastic and Anti-Microbial[J]. University Chemistry, 2022, 37(3): 2203050.
图5
以PBS为对照的Ga-1和顺铂对载有HeLa细胞小鼠的治疗作用[56] (a) 肿瘤体积的生长曲线;(b) 肿瘤重量的生长曲线. n.s.=无显著区别, *P < 0.05, **P < 0.01, ***P < 0.001;(c) 所有组别切除肿瘤的照片(d) 分别用PBS、顺铂、Ga-1处理(每天4 μmol∙kg−1)后的体重. n.s.=无显著区别, *P < 0.05, **P < 0.01, ***P < 0.001;(e) 分别用PBS、顺铂和Ga-1治疗肿瘤异种移植物后的苏木素-伊红染色照片比例尺:100 μm;(f) 分别用PBS、顺铂和Ga-1治疗21天后,HeLa肿瘤组织的T2加权MRI"
图6
Ga(Ⅲ)可防止铜绿假单胞菌生物膜的形成[61] (A) 接种后5天,流式细胞灌流生物膜培养基中表达绿色荧光蛋白的铜绿假单胞菌的共聚焦显微镜图像,左图为对照组,右图为含有Ga的实验组。实验在25 ℃下进行,使用0.5 μg∙mL−1 Ga(NO3)3;上面的图像为俯视图(x–y平面);下面的图像为侧视图(x–z平面);虚线代表生物膜生长表面;比例尺:50 μm。(B) 在1 μM Ga(NO3)3 (1 M = 1 mol∙L−1)存在的情况下,向生物膜流动细胞灌注浓度不断增加的FeCl3。大约需要10 μM FeCl3才能完全逆转1 μM Ga(NO3)3的抗生物膜效应。图像为俯视图(x–y平面);比例尺:50 μm;"
| 1 |
Jakupec M. A. ; Galanski M. ; Arion V. B. ; Hartinger C. G. ; Keppler B. K. Dalton Trans. 2008, (2), 183.
doi: 10.1039/B712656P |
| 2 |
Ning Y. Y. ; Zhu M. L. ; Zhang J. L. Coord. Chem. Rev. 2019, 399, 213028.
doi: 10.1016/j.ccr.2019.213028 |
| 3 | 毛宗万. 药学进展, 2020, 44 (4), 241. |
| 4 |
Zhang L. ; Li J. ; Liu K. Sci. China Technol. Sci. 2018, 61, 1329.
doi: 10.1007/s11431-018-9315-7 |
| 5 |
Chen X. ; Wu Y. ; Dong H. ; Zhang C. Y. ; Zhang Y. Curr. Mol. Med. 2013, 13 (10), 1603.
doi: 10.2174/1566524013666131111125515 |
| 6 |
Shen Z. X. ; Chen G. Q. ; Ni J. H. ; Li X. S. ; Xiong S. M. ; Qiu Q. Y. ; Zhu J. ; Tang W. ; Sun G. L. ; Yang K. Q. ; et al Blood 1997, 89 (9), 3354.
doi: 10.1182/blood.V89.9.3354 |
| 7 |
Dittes U. ; Vogel E. ; Keppler B. K. Coord. Chem. Rev. 1997, 163, 345.
doi: 10.1016/S0010-8545(97)00042-8 |
| 8 |
Oh G. S. ; Kim H. J. ; Shen A. H. ; Lee S. B. ; Khadka D. ; Pandit A. ; So H. S. Electrolytes Blood Pressure 2014, 12 (2), 55.
doi: 10.5049/EBP.2014.12.2.55 |
| 9 |
Callejo A. ; Sedó-Cabezón L. ; Juan I. D. ; Llorens J. Toxics 2015, 3 (3), 268.
doi: 10.3390/toxics3030268 |
| 10 |
Kanat O. ; Ertas H. ; Caner B. World J. Clin. Oncol. 2017, 8 (4), 329.
doi: 10.5306/wjco.v8.i4.329 |
| 11 |
Shahid F. ; Farooqui Z. ; Khan F. Eur. J. Pharmacol. 2018, 827, 49.
doi: 10.1016/j.ejphar.2018.03.009 |
| 12 | Peng X. X. ; Gao S. ; Zhang J. L. Eur. J. Inorg. Chem. 2022, 2022 (6), e202100953. |
| 13 | Truong B. ; Jolles P. R. ; Mullaney J. M. J. Nucl. Med. 1997, 38 (11), 1770. |
| 14 | Al-Nahhas A. ; Win Z. ; Szyszko T. ; Singh A. ; Nanni C. ; Fanti S. ; Rubello D. Anticancer Res. 2007, 27 (6B), 4087. |
| 15 | Bilezikian J. P. N. Engl. J. Med. 1992, 326 (11), 1196. |
| 16 | Haynes, W. M.; Lide, D. R.; Bruno, T. J. CRC Handbook of Chemistry and Physics, 97th ed.; CRC Press: Boca Raton, FL, USA, 2017. |
| 17 | 王辉; 江旭峰; 王超; 李彪; 李培勇; 朱承谟. 中华核医学杂志, 2005, (2), 100. |
| 18 |
王婧伊; 杨卫东; 汪静. 中华核医学与分子影像杂志, 2021, 41 (6), 374.
doi: 10.3760/cma.j.cn321828-20200313-00100 |
| 19 |
Giesel F. L. ; Kratochwil C. ; Lindner T. ; Marschalek M. M. ; Loktev A. ; Lehnert W. ; Debus J. ; Jäger D. ; Flechsig P. ; Altmann A. ; et al J. Nucl. Med. 2019, 60 (3), 386.
doi: 10.2967/jnumed.118.215913 |
| 20 |
Duan H. ; Baratto L. ; Hatami N. ; Liang T. ; Aparici C. M. ; Davidzon G. A. ; Iagaru A. Transl. Oncol. 2022, 15 (1), 101293.
doi: 10.1016/j.tranon.2021.101293 |
| 21 |
Lococo F. ; Rapicetta C. ; Mengoli M. C. ; Filice A. ; Paci M. ; Stefano T. D. ; Coruzzi C. ; Versari A. Interact Cardiovasc. Thorac. Surg. 2019, 28 (6), 957.
doi: 10.1093/icvts/ivz009 |
| 22 | Levaditi C. ; Lepine P. C. R. Hebd. Seances Acad. Sci. 1931, 193, 404. |
| 23 | Chitambar C. R. Met. Ions Life Sci. 2018, 18, 281. |
| 24 |
Gomme P. T. ; McCann K. B. ; Bertolini J. Drug Discov. Today 2005, 10 (4), 267.
doi: 10.1016/S1359-6446(04)03333-1 |
| 25 |
Paterson S. ; Armstrong N. J. ; Iacopetta B. J. ; McArdle H. J. ; Morgan E. H. J. Cell. Physiol. 1984, 120 (2), 225.
doi: 10.1002/jcp.1041200217 |
| 26 | Lawless D. ; Brown D. H. ; Hubner K. F. ; Colyer S. P. ; Carlton J. E. ; Hayes R. L. Cancer Res. 1978, 38 (12), 4440. |
| 27 | Harris A. W. ; Sephton R. G. Cancer Res. 1977, 37 (10), 3634. |
| 28 | Chan S. M. ; Hoffer P. B. ; Maric N. ; Duray P. J. Nucl. Med. 1987, 28 (8), 1303. |
| 29 |
Larrick J. W. ; Cresswell P. J. Supramol. Struct. 1979, 11 (4), 579.
doi: 10.1002/jss.400110415 |
| 30 |
Chitambar C. R. ; Massey E. J. ; Seligman P. A. J. Clin. Invest. 1983, 72, 1314.
doi: 10.1172/JCI111087 |
| 31 | Sephton R. G. ; Hodgson G. S. ; Abrew S. D. ; Harris A. W. J. Nucl. Med. 1978, 19 (8), 930. |
| 32 |
Logan K. J. ; Ng P. K. ; Turner C. J. ; Schmidt R. P. ; Terner U. K. ; Scott J. R. ; Lentle B. C. ; Noujaim A. A. Intl. J. Nucl. Med. Biol. 1981, 8 (4), 271.
doi: 10.1016/0047-0740(81)90033-4 |
| 33 | Chitambar C. R. ; Zivkovic Z. Cancer Res. 1987, 47 (15), 3929. |
| 34 |
Inman R. S. ; Coughlan M. M. ; Wessling-Resnick M. Biochemistry 1994, 33 (39), 11850.
doi: 10.1021/bi00205a022 |
| 35 | Kell D. B. BMC Med. Genomics 2009, 2, 2. |
| 36 |
Weiner R. E. Nucl. Med. Biol. 1996, 23 (6), 745.
doi: 10.1016/0969-8051(96)00119-9 |
| 37 |
Chitambar C. R. ; Matthaeus W. G. ; Antholine W. E. ; Graff K. ; O'Brien W. J. Blood 1988, 72 (6), 1930.
doi: 10.1182/blood.V72.6.1930.1930 |
| 38 |
Narasimhan J. ; Antholine W. E. ; Chitambar C. R. Biochem. Pharmacol. 1992, 44 (12), 2403.
doi: 10.1016/0006-2952(92)90686-D |
| 39 | Chitambar C. R. ; Narasimhan J. ; Guy J. ; Sem D. S. ; O'Brien W. J. Cancer Res. 1991, 51 (22), 6199. |
| 40 |
Chitambar C. R. ; Wereley J. P. ; Matsuyama S. Mol. Cancer Ther. 2006, 5 (11), 2834.
doi: 10.1158/1535-7163.MCT-06-0285 |
| 41 |
Pastorino J. G. ; Chen S. T. ; Tafani M. ; Snyder J. W. ; Farber J. L. J. Biol. Chem. 1998, 273 (13), 7770.
doi: 10.1074/jbc.273.13.7770 |
| 42 |
Smaili S. S. ; Hsu Y. T. ; Sanders K. M. ; Russell J. T. ; Youle R. J. Cell Death Differ. 2001, 8, 909.
doi: 10.1038/sj.cdd.4400889 |
| 43 | 赵云罡, 徐建兴. 细胞色素C在呼吸链的多个位点以多种方式调控氧自由基代谢//中国生物化学与分子生物学会第八届会员代表大会暨全国学术会议论文摘要集. 中国生物化学与分子生物学会第八届会员代表大会, 上海, 2001年9月1日. 上海, 2001: 125. |
| 44 | Korshunov S. S. ; Krasnikov B. F. ; Pereverzev M. O. ; Skulachev V. P. FEBS Lett. 1999, 462 (1–2), 192. |
| 45 |
Alhajala H. S. ; Markley J. L. ; Kim J. H. ; Al-Gizawiy M. M. ; Schmainda K. M. ; Kuo J. S. ; Chitambar C. R. Oncotarget 2020, 11 (17), 1531.
doi: 10.18632/oncotarget.27567 |
| 46 | Behmoaras J. FEBS J. 2020, 288 (24), 6972. |
| 47 |
Warrell R. P., Jr. ; Coonley C. J. ; Straus D. J. ; Young C. W. Cancer 1983, 51 (11), 1982.
doi: 10.1002/1097-0142(19830601)51:11<1982::AID-CNCR2820511104>3.0.CO;2-L |
| 48 |
Arion V. B. ; Jakupec M. A. ; Galanski M. ; Unfried P. ; Keppler B. K. J. Inorg. Biochem. 2002, 91 (1), 298.
doi: 10.1016/S0162-0134(02)00419-1 |
| 49 |
Mendes I. C. ; Soares M. A. ; Dos Santos R. G. ; Pinheiro C. ; Beraldo H. Eur. J. Med. Chem. 2009, 44 (5), 1870.
doi: 10.1016/j.ejmech.2008.11.006 |
| 50 |
Kowol C. R. ; Berger R. ; Eichinger R. ; Roller A. ; Jakupec M. A. ; Schmidt P. P. ; Arion V. B. ; Keppler B. K. J. Med. Chem. 2007, 50 (6), 1254.
doi: 10.1021/jm0612618 |
| 51 |
Richardson D. R. ; Tran E. H. ; Ponka P. Blood 1995, 86 (11), 4295.
doi: 10.1182/blood.V86.11.4295.bloodjournal86114295 |
| 52 |
Richardson D. R. ; Milnes K. Blood 1997, 89 (8), 3025.
doi: 10.1182/blood.V89.8.3025 |
| 53 |
Landschulz W. ; Thesleff I. ; Ekblom P. J. Cell Biol. 1984, 98 (2), 596.
doi: 10.1083/jcb.98.2.596 |
| 54 | Knorr G. M. ; Chitambar C. R. Anticancer Res. 1998, 18 (3A), 1733. |
| 55 | Chitambar C. R. ; Boon P. ; Wereley J. P. Clin. Cancer Res. 1996, 2 (6), 1009. |
| 56 |
Yin H. Y. ; Gao J. J. ; Chen X. M. ; Ma B. ; Yang Z. S. ; Tang J. ; Wang B. W. ; Chen T. F. ; Wang C. ; Gao S. ; et al Angew. Chem. Int. Ed. 2020, 59 (45), 20147.
doi: 10.1002/anie.202008432 |
| 57 |
周祚万; 刘国梅; 罗雁彬; 段小飞. 新材料产业, 2007, (3), 74.
doi: 10.3969/j.issn.1008-892X.2007.03.014 |
| 58 |
吕毅华; 李昕; 刘周; 李家斌; 王岱; 薛云新; 赵西林. 中国抗生素杂志, 2018, 43 (4), 394.
doi: 10.3969/j.issn.1001-8689.2018.04.005 |
| 59 | Beebout C. J. ; Eberly A. R. ; Werby S. H. ; Reasoner S. A. ; Brannon J. R. ; De S. ; Fitzgerald M. J. ; Huggins M. M. ; Clayton D. B. ; Cegelski L. ; et al mBio 2019, 10 (2), 1. |
| 60 | 马超. 无机镓化合物抗菌性能研究[硕士学位论文]. 成都: 西南交通大学, 2015. |
| 61 |
Kaneko Y. ; Thoendel M. ; Olakanmi O. ; Britigan B. E. ; Singh P. K. J. Clin. Invest. 2007, 117 (4), 877.
doi: 10.1172/JCI30783 |
| 62 |
茅国峰; 王瑶琴. 中华临床实验室管理电子杂志, 2019, 7 (1), 35.
doi: 10.3877/cma.j.issn.2095-5820.2019.01.009 |
| 63 |
Wang Y. ; Han B. ; Xie Y. ; Wang H. ; Wang R. ; Xia W. ; Li H. ; Sun H. Chem. Sci. 2019, 10, 6099.
doi: 10.1039/C9SC01480B |
| [1] | 杨伟杰, 陈满生, 许晨, 徐福建. 多羟基阳离子高分子:赋能生命健康的革新材料[J]. 大学化学, 2025, 40(9): 332 -343 . |
| [2] | 李阳, 李嘉辰, 范代娣. 二硫化钼纳米片的制备及其纳米酶性能探究——介绍一个大学化学综合实验[J]. 大学化学, 2025, 40(8): 233 -240 . |
| [3] | 王发, 陈禹, 巢晖. 用于乏氧肿瘤治疗的钌(II)基光活化化疗前药研究[J]. 大学化学, 2025, 40(7): 200 -212 . |
| [4] | 曾家豪, 巢晖. 诱导程序性细胞死亡的金属抗肿瘤药物研究[J]. 大学化学, 2025, 40(6): 145 -159 . |
| [5] | 于小轩, 刘武昆. 以“顺铂的抗癌功能发现”为载体的药事管理专业药物化学课程思政实践[J]. 大学化学, 2025, 40(4): 408 -414 . |
| [6] | 孙吉峻, 王黔浪, 陈前, 赵全芹, 翟淑梅. 抗生素军团告人类战友书[J]. 大学化学, 2025, 40(4): 307 -321 . |
| [7] | 沈子墨, 张桐玮, 朱芷怡, 贡宗豪, 冯清, 杨金燚, 李真, 刘敏, 齐伟. “碱”入佳境——喜树碱变身之旅[J]. 大学化学, 2025, 40(10): 161 -165 . |
| [8] | 宋平, 张楠, 王洁, 闫蕊, 王志强, 金英学. 铜-焦脱镁叶绿酸a甲酯的合成及抗肿瘤活性研究实验教学设计[J]. 大学化学, 2024, 39(6): 278 -286 . |
| [9] | 唐敬杰, 谢露影, 刘嘉昱, 石尚玉, 孙欣雨, 林家阳, 杨琦堃, 于传昂, 王泽诚, 王盈盈, 解增洋. 磺酰腙的高效快速合成及其抗菌性能初探——推荐一个医学本科院校化学创新实验[J]. 大学化学, 2024, 39(3): 316 -326 . |
| [10] | 程冬炳, 段俊新, 高海玉. 壳聚糖的提取与抗菌凝胶制备的实验教学设计[J]. 大学化学, 2024, 39(2): 330 -339 . |
| [11] | 王珠宁, 舒姗, 陈丽, 丁琼, 张海波. 舞蹈“镓”——镓心跳及相关性质科普实验[J]. 大学化学, 2023, 38(4): 192 -198 . |
| [12] | 吴贤波, 文梅, 厉江华, 黄健涵, 刘又年, 陈万松. 纳米酶在抗肿瘤治疗中的应用[J]. 大学化学, 2022, 37(3): 2110064 - . |
| [13] | 肖龙强, 李秋雨, 赵玉来, 张文哲, 侯琳熙. 双子表面活性剂及其抗菌性能[J]. 大学化学, 2020, 35(12): 55 -63 . |
| [14] | 龚钰扉, 宋红杰, 张立春. 何以为镓?[J]. 大学化学, 2020, 35(11): 58 -61 . |
| [15] | 雷万学, 李慧灵. TiO2光催化与季铵盐偶联抗菌材料的制备、表征及抗菌活性[J]. 大学化学, 2014, 29(6): 45 -50 . |
|
||